ناآرامی‌های اخیر شهرهای ایران و بروز شدن هشدارهای مسافرتی (travel warning) کشورهای مختلف در مورد ایران

(این مطلب در شماره ۳۰۵۲ روزنامه «شرق» به تاریخ پنج شنبه ۱۴ دي ۱۳۹۶، در گزارشی مشترک با آقای امید شکوهی با نام گردشگري و رشته‌هايي که پنبه مي‌شود بچاپ رسیده است.) 

اندک زمانی پس از توافق هسته ای و شروع به حذف تحریم‌ها علیه ایران (ژانویه 2016)، گردشگری به مقصد ایران توجه زیادی را جلب کرد: رسانه‌های مختلف شروع به نوشتن از این مقصد بازگشته به صحنه گردشگری کردند؛ افراد آن را در لیست آرزوهای (Bouquet list) خود جای دادند؛ شهرهای ایران بعد از 37 سال دوباره در برنامه‌های سفر (itinerary) درخشیدند. به یکباره گزارش‌ها و مقالات منفی درباره ایران جای خود را به مدح و ستایش‌ها از معماری هوش‌ربا، طبیعت زیبا و مردم مهمان‌نواز این کشور خاورمیانه‌ای دادند، و به یکباره سفر ایران تبدیل به "مد روز" شد! 

گذشته از آنچه بدان اشاره شد، مهمترین اتفاق، به روز شدن هشدارهای سفر در سال 2015برای مقصد ایران بود. اصولا هشدارهای سفر (Travel Warning) برای یک مقصد گردشگری، از روابط سیاسی بین کشورها و نیز اتفاقات داخلی آن مقصد خاص نشات می‌گیرند؛ مشابه آنچه در ترکیه اتفاق افتاد و هشدارهای وزارت امور خارجه به اتباع ایرانی و لزوم اجتناب از سفرهای غیر ضروری به شهرهای آشوب زده این کشور. 

به دنبال توافق هسته‌ای، کشورهای انگلیس و فرانسه هشدارهای مسافرتی علیه ایران را به یکباره کاهش دادند. پس از بازگشایی سفارت بریتانیا در تهران در ماه اوت سال 2015 دولت انگلستان توصیه‌های سفری پیشین خود را برای ایران بروز کرد. و یکباره (به جز مناطق مجاور در نزدیکی افغانستان، پاکستان و عراق) کل کشور ایران در نقشه راهنما به رنگ سبز درآمده و امن برای سفر اعلام شد. دولت فرانسه نیز عملی مشابه و البته قدری محافظه کارانه‌تر را در پیش گرفت و در دسامبر 2015، قلمرو مرکزی ایران را به رنگ زرد درآورد و فقط برای مناطق مرزی ایران هشدار سفر در نظر گرفت. 

عکس ها: هشدارهای مسافرتی انگلستان (بالا) و فرانسه (پایین)،
که از سال 2015 (و تغییر مناسبات سیاسی ایران و دنیا پس از توافق هسته ای) تاکنون ثابت مانده اند. در روزهای گذشته توضیحات احتیاطی به آنها اضافه شده است. 

در کنار انگلستان و فرانسه، استرالیا، آلمان، بلژیک، کانادا و بسیاری دیگر کشورها نیز هشدارهای مسافرتی خود برای مقصد ایران را بروز کردند و با اطمینان بخشیدن از روابط دیپلماتیک مناسب و امکان حمایت از شهروندان خود در هنگام بروز مشکل، امنیت روانی آنها برای سفر به این مقصد جدید را تامین کردند. به زبان دیگر، به ترویج گردشگری ایران کمک شایانی کردند. و از این راه در طول دو سال گذشته، با بی‌تغییر ماندن توصیه‌های مسافرتی، جریان شتاب گیرنده‌ای از مسافران به سمت ایران به راه افتاده است. 

فارغ از ریشه‌یابی، علت بروز و یا حتی یافتن مقصر، دنیا می‌داند که شهرهای ایران در هفته اخیر ناآرام بودند. اگرچه روزهای گذشته مصادف بودند با آخرین روزهای سال میلادی و تعطیلات گسترده در سطح جهان، اما از روز سه‌شنبه و شروع سال جدید میلادی اولین ترکش‌های بین‌المللی این ناآرامی‌ها به این مقصد گردشگری اصابت کردند: لغو سفر وزیر امورخارجه فرانسه که برای تامین مقدمات سفر رئیس جمهور آن کشور رهسپار ایران بود و نیز به تعلیق درآمدن بعضی تورهای گردشگری فرانسوی به مقصد ایران! 

در ماههای اخیر لبخند رضایت تورگردانان و راهنمایان تور ایرانی حاکی از موفقیت آنها در دوباره آوردن فرانسوی‌های محافظه کار به ایران بعد از چهار دهه بود. همان‌ها که با گاردی بسته از هواپیما پیاده می‌شدند و در پایان روز اول سفرشان، عاشق این کشور شده بودند و در بازگشت به فرانسه، دوست و آشنا را با ایران آشنا و به این سفر ترغیب می‌کردند... 

فقط فرانسوی ها نیستند که با بدگمانی آمیخته به ترس مقصد ایران را زیرنظر دارند، آلمانی‌ها و اتریشی‌ها نیز اگرچه هنوز سفرهاشان را تعلیق نکرده‌اند، اما در حال تبادل اطلاعات با همتایان ایرانی و پرس و جوی اوضاع و امنیت ایرانند. کانال‌های تلویزیونی در آلمان و اتریش، همچون کانال‌های فرانسوی مستمر در حال پوشش اعتراضات مردمی در ایران هستند. اگرچه این پوشش‌های خبری به سمت توضیح واقعیات روز ایران و به رسمیت شناخته شدن حق اعتراض توسط حاکمیت (و مخالفت حاکمیت با اغتشاش) پیش می‌رود، و جملگی سعی در تهیه تصویری عادلانه از ایران دارند، اما کمتر کسی است که به حکم عقل سلیم علاقه به سفر به منطقه‌ای بی‌امنیت را داشته باشد. 

پس از دو سال ثبات مقصد گردشگری مان در چشمان دنیا، هشدارهای سفر کشورهای اشاره شده در بالا و بسیاری بیشتر، در روزهای اخیر بلافاصله تغییر کرده و به شهروندان خود که پیشاپیش در ایرانند و یا رهسپار ایران هستند، توصیه دور بودن از تجمعات و شلوغی ها را می‌کنند و البته آماده به زنگ برای خروج سریع از ایران! به سادگی آنچه تورگردانان و دست اندرکاران توریسم ایران در دو سال رشته بودند، در حال پنبه شدن است... 

---------------------------- 

پانوشت: 

نشانی اینترنتی هشدارهای مسافرتی چند کشور برای مقصد ایران: 

آلمان: https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/iran-node/iransicherheit/202396

فرانسه: https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/conseils-aux-voyageurs/conseils-par-pays/iran/#securite

بلژیک: https://diplomatie.belgium.be/nl/Diensten/Op_reis_in_het_buitenland/reisadviezen/iran 

انگلستان: https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/iran

استرالیا: http://smartraveller.gov.au/Countries/middle-east/Pages/iran.aspx#

کانادا: https://travel.gc.ca/destinations/iran

Travel & Tourism Competitiveness Index - 2017 edition

این مطلب ترجمه ای است از بخش ایران در گزارش سال 2017 مجمع جهانی اقتصاد از رقابت پذیری صنعت سفر و گردشگری در 136 کشور مورد بررسی، که در آن ایران رتبه 93م را کسب کرده است. 

ساختار این گزارش از 14 ستون، که در این چهار زیرشاخص جمع شده اند، تشکیل شده است: 

الف) زیرشاخص فعال کردن فضای کسب و کار سفر و گردشگری (5 ستون)؛
ب) زیرشاخص خط مشی حکومت در سفر و گردشگری و فعال کردن شرایط (4 ستون)؛ 

پ) زیرشاخص زیرساخت‌های فیزیکی گردشگری (3 ستون)؛ 

ت) زیرشاخص منابع طبیعی، فرهنگی (و تجاری) در اختیار (2 ستون).

این 14 ستون بر اساس داده‌های دریافتی از نظرسنجی و همینطور داده‌های کمی از منابع دیگر محاسبه شده‌اند. و هر ستون به عنوان یک میانگین بدون وزن از متغیرهای جزء خود محاسبه شده است. 

منابع اصلی این گزارش، سازمان جهانی گردشگری (UNWTO) و شورای جهانی سفر و گردشگری (WTTC) می‌باشند. 

شاخص‌های کلیدی گزارش: 

• تعداد گردشگران وارد شده به ایران: 5،237،000 
• کل دریافتی مالی از گردشگردان ورودی: 3،483.0 میلیون $
• میانگین دریافت مالی از هر گردشگر ورودی: 665.1$
• تولید ناخالص داخلی از صنعت سفر و گردشگری: 10،145،7 میلیون $ (معادل 2.5٪ از کل تولید ناخالص داخلی) 
• اشتغال زایی صنعت سفر و گردشگری: 476،019 شغل (معادل 1.9٪ از کل اشتغال زایی) 

بررسی عملکرد ایران: 

 بررسی اجمالی عملکرد در دیاگرام زیر به تصویر کشیده شده، و بررسی تفضیلی آن به شرح زیر می‌باشد. 

مقایسه عملکرد قبلی ایران که در گزارش سال‌های 2015 و 2017: 

سال 2015: رتبه 97 از 141 کشور - نمره 3.3 از 7
سال 2017: رتبه 93 از 136 کشور - نمره 3.4 از 7 

بررسی تفضیلی عملکرد 

شاخص رقابت پذیری سفر و گردشگری: آمار: کمینه 2.44؛ بیشینه 5.43؛ میانگین 3.68 
رتبه ایران در رقابت پذیری کلی سفر و گردشگری، 93 در میان 136 کشور بوده، که با نمره 3.4 از 7 پایین تر از میانگین کشورهای بررسی شد است. 

الف) زیرشاخص فعال کردن فضای کسب و کار: این زیرشاخص تنظیمات کلی مورد نیاز برای مساعد کردن فعالیت‌ها و مشاغل گردشگری در یک کشور را می‌سنجد. آمار: کمینه 2.92؛ بیشینه 6.22؛ میانگین 4.93 
رتبه ایران در این زیرشاخص، 91 از 136 و با نمره 4.4 از 7، پایین تر از میانگین است. 

• محیط کسب و کار: این ستون مساعد بودن فضای یک کشور برای انجام کسب و کار را (با معیارهای زیر) می‌سنجد.
  (معیارها: حقوق مالکیت؛ تاثیر قوانین بر سرمایه گذاری مستقیم خارجی؛ کارایی چارچوب قانونی در حل اختلافات؛ برای کسب و کارهای بخش خصوصی در حل اختلافات با مقررات چالش انگیز؛ زمان مورد نیاز برای کسب مجوزهای لازم ساخت و ساز؛ هزینه‌های کسب مجوز ساخت و ساز؛ میزان سلطه بازار؛ زمان مورد نیاز برای شروع یک کسب و کار؛ هزینه شروع یک کسب و کار؛ وسعت و اثر مالیات بر انگیزه‌های شروع به کار؛ میزان و تأثیر مالیات بر انگیزه‌های سرمایه گذاری؛ و نرخ مالیات مجموع)
  آمار: کمینه 2.43؛ بیشینه 6.16؛ میانگین 4.64
  رتبه ایران در این ستون 79 و با نمره 4.3، پایین تر از میانگین است. 
• ایمنی و امنیت: این ستون میزان خطرات امنیتی ای که گردشگران و نیز کسب و کارها با آنها مواجه میشوند را اندازه گیری می‌کند؛ خطراتی که عمدتا به آسیب جدی به مردم (خشونت و تروریسم) مربوط می‌شوند، و جرایم کوچک در اینجا لحاظ نشده است.
  (معیارها: هزینه‌های تجاری جرایم و خشونت؛ قابلیت اطمینان خدمات پلیس؛ هزینه‌های تجاری تروریسم؛ شاخص بروز تروریسم؛ و فراوانی قتل) 
آمار: کمینه 2.59؛ بیشینه 6.65؛ میانگین 5.60
رتبه ایران در این ستون 87 و با نمره 5.2، کمی پایین تر از میانگین است. 
• سلامت و بهداشت: دسترسی به آب آشامیدنی و بهداشت برای راحتی و سلامت مسافران مهم است. در صورتی که گردشگران دچار بیماری شوند، بخش سلامت کشور باید بتواند توان مراقبت درست از انان را داشته باشد. (معیارها: تراکم پزشک به ازای هر 1000 نفر جمعیت؛ دسترسی به دفع بهداشتی فاضلاب؛ دسترسی به آب آشامیدنی سالم؛ تعداد تخت بیمارستان به ازای هر 1000 نفر جمعیت؛ شیوع اچ آی وی در جمعیت بزرگسال؛ و موارد بروز مالاریا به ازای هر 100،000 نفر جمعیت)
  آمار: کمینه 1.83؛ بیشینه 6.86؛ میانگین 5.39
  رتبه ایران در این ستون 93 و با نمره 4.7، پایین تر از میانگین است. 
• منابع انسانی و بازار کار: این ستون این ستون در دسترس بودن منابع انسانی باکفایت و شایستگی سالاری را اندازه گیری می‌کند.
  (معیارها در نیروی کار واجد شرایط: میزان ثبت نام در آموزش ابتدایی؛ میزان ثبت نام در آموزش متوسطه؛ میزان آموزش کارکنان؛ میزان رضایت مشتریان از شرکت‌ها، و معیارها در بازار کار: شیوه‌های استخدام و اخراج؛ سهولت پیدا کردن کارکنان ماهر؛ سهولت استخدام نیروی کار خارجی؛ دستمزد و بهره وری؛ میزان مشارکت زنان) آمار: کمینه 2.56؛ بیشینه 5.76؛ میانگین 4.82
  رتبه ایران در این ستون 105 و با نمره 4.1، پایین تر از میانگین است. 
• آمادگی فاوا: این ستون چگونه توسعه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات یک کشور را (با معیارهای ) اندازه‌گیری می‌کند و همچنین چگونگی استفاده آن توسط افراد و شرکت‌ها.
  (معیارها: استفاده از فاوا برای انجام معاملات B2B؛ استفاده از اینترنت برای انجام معاملات B2C؛ تعداد افراد استفاده کننده از اینترنت؛ تعداد مشترکان اینترنت پهن باند؛ تعداد اشتراک تلفن همراه؛ تعداد اشتراک‌های پهن باند برای موبایل؛ پوشش شبکه تلفن همراه؛ کیفیت عرضه برق)
  آمار: کمینه 1.57؛ بیشینه 6.47؛ میانگین 4.22 
  رتبه ایران در این ستون 94 و با نمره 3.8، پایین تر از میانگین است. 

ب) زیرشاخص خط مشی حکومت در سفر و گردشگری و فعال کردن شرایط: این زیرشاخص خط مشی‌ها و استراتژی‌های مشخصی را دربر می‌گیرد که به طور مستقیم بر صنعت سفر و گردشگری تاثیر می‌گذارند. آمار: کمینه 2.80؛ بیشینه 5.05؛ میانگین 4.49 
رتبه ایران در این زیرشاخص، 90 از 136 و با نمره 4.1 از 7، پایین تر از میانگین است. 

• اولویت دادن به صنعت سفر و گردشگری: این ستون اندازه اقدامات دولت در ترویج فعالانه و همینطور هماهنگ کردن توسعه صنعت سفر و گردشگری را بررسی می‌کند.
  (معیارها: اولویت دادن دولت به این صنعت؛ هزینه‌های دولت در آن؛ میزان اثربخشی بازاریابی برای جذب گردشگر؛ جامع بودن داده‌های سالانه؛ ارائه به موقع اطلاعات ماهانه/فصلی؛ و رتبه استراتژی برند کشور)
  آمار: کمینه 1.89؛ بیشینه 5.21؛ میانگین 3.50 
  رتبه ایران در این ستون 117 و با نمره 3.6، بسیار پایین تر از میانگین است. 
• باز بودن بروی دنیا: این ستون باز بودن یک کشور برای سفر به آن و خدماتی که ارائه می‌دهد را اندازه گیری می‌کند.
  (معیارها: لزوم ویزا؛ باز بودن دوجانبه موافقتنامه‌های سرویس هوایی؛ تعداد توافق نامه‌های تجاری منطقه ای موثر)
  آمار: کمینه 1.32؛ بیشینه 6.18؛ میانگین 4.61 
  رتبه ایران در این ستون 109 و با نمره 2.4، بسیار پایین تر از میانگین است. 
• رقابتی بودن قیمتها: این ستون مقدار هزینه برای سفر به یک کشور یا سرمایه گذاری در آن را اندازه گیری می‌کند.
  (معیارها: مالیات بلیط و هزینه‌های فرودگاهی؛ شاخص قیمت هتلی؛ برابری قدرت خرید؛ قیمت سوخت)
  آمار: کمینه 2.81؛ بیشینه 6.66؛ میانگین 5.49 
  رتبه ایران در این ستون 1 و با نمره 6.7، بالاتر از میانگین است. (لازم به توضیح است، که به دلیل عدم دسترسی تهیه کنندگان گزارش به هرگونه اطلاعات از شاخص قیمت هتلی در ایران، ارزیابی منسوب به این ستون نادرست می‌باشد.) 
• پایداری زیست محیطی: این ستون آن دسته از فعالیت‌های حفاظت از محیط زیست را که به طور مستقیم بر حضور گردشگران تاثیر می‌گذارد، را اندازه گیری می‌کند.
  (معیارها: شدت سختگیری در وضع مقررات زیست محیطی؛ نحوه اجرای مقررات زیست محیطی؛ توجه به پایداری زیست محیطی هنگام توسعه گردشگری؛ غلظت ذرات معلق؛ تعداد پیمان‌های زیست محیطی مصوب؛ تنش آب؛ تعداد گونه‌های در معرض خطر. تغییرات پوشش جنگلی؛ درصد تصفیه فاضلاب؛ فشار ماهیگیری بر مناطق ساحلی)
  آمار: کمینه 2.78؛ بیشینه 5.80؛ میانگین 4.36 
  رتبه ایران در این ستون 119 و با نمره 3.6، بسیار پایین تر از میانگین است. 

پ) زیرشاخص زیرساخت‌های فیزیکی گردشگری: این زیرشاخص میزان دسترسی پذیری و کیفیت زیرساخت‌های فیزیکی هر اقتصاد را بررسی می‌کند. 

آمار: کمینه 1.77؛ بیشینه 5.71؛ میانگین 3.29 

رتبه ایران در این زیرشاخص، 101 از 136 و با نمره 2.6 از 7، بسیار پایین تر از میانگین است. 

• زیرساخت حمل و نقل هوایی: این ستون بررسی می‌کند که یک کشور تا چه حد برای مسافران دسترسی پروازی کافی به/از کشورهای مختلف فراهم می‌کند، و همچنین امکان جابجایی داخل کشورها از طریق پرواز را بررسی می‌کند.
  (معیارها: کیفیت خدمات فرودگاهی؛ تعداد صندلی قابل رزرو در پروازهای داخلی در هفته (میانگین سالانه)؛ تعداد صندلی قابل رزرو در پروازهای بین‌المللی در هفته (میانگین سالانه)؛ تعداد پروازهای خروجی به ازای هر 1000 نفر جمعیت؛ تراکم فرودگاه‌ها؛ تعداد هواپیماهای سرپا)
  آمار: کمینه 1.30؛ بیشینه 6.76؛ میانگین 2.59 
  رتبه ایران در این ستون 89 و با نمره 2.2، پایین تر از میانگین است. 
• زیرساخت زمینی و دریایی: این ستون میزان در دسترس بودن و کارآمدی حمل و نقل در دسترسی به مراکز اصلی کسب و کار و جاذبه‌های توریستی را بررسی می‌کند.
  (معیارها: کیفیت جاده‌ها؛ تراکم ساخت جاده (طول جاده به کیلومتر در هر 100 کیلومتر مربع)؛ تراکم جاده‌های آسفالته (طول جاده آسفالته به کیلومتر در هر 100 کیلومتر مربع)؛ تراکم ساخت راه آهن (طول راه آهن به کیلومتر در هر 100 کیلومتر مربع)؛ بهره وری کل حمل و نقل زمینی (اتوبوس، مترو، تاکسی و قطار)؛ کیفیت زیرساخت بندری)
  آمار: کمینه 1.79؛ بیشینه 6.40؛ میانگین 3.22 
  رتبه ایران در این ستون 75 و با نمره 3.1، پایین تر از میانگین است. 
• زیرساخت خدمات گردشگری: این ستون میزان دسترسی و همینطور کیفیت خدمات کلیدی گردشگری (مانند اقامتگاه با کیفیت و کرایه اتومبیل) را اندازه گیری می‌کند. آمار: کمینه 1.84؛ بیشینه 6.67؛ میانگین 4.05
  رتبه ایران در این ستون 116 و با نمره 2.5، بسیار پایین تر از میانگین است. 
• تعداد اتاق هتل به ازای هر 100 نفر
  آمار: کمینه 0.00؛ بیشینه 4.27؛ میانگین 0.66
  رتبه ایران 114 و با نمره 0.1، تقریبا کمینه اتاق‌های هتلی را دارد. 
• کیفیت زیرساخت‌های گردشگری (مانند هتل‌ها، تفرجگاه‌ها، سرگرمی و ...) آمار: کمینه 1.83؛ بیشینه 6.69؛ میانگین 4.57
  رتبه ایران 124 و با نمره 3.4، بسیار پایین تر از میانگین 
• حضور شرکت‌های بزرگ کرایه اتومبیل 
  آمار: کمینه 1.00؛ بیشینه 7.00؛ میانگین 5.50
  رتبه ایران 129 و با نمره 1، در کمینه این معیار است. 
• تعداد دستگاه خودپرداز به ازای هر 100 نفر جمعیت بزرگسال 
  آمار: کمینه 0.40؛ بیشینه 290.66؛ میانگین 40.31
  رتبه ایران 50 و با نمره 56.6، بالاتر از میانگین 

ت) زیرشاخص منابع طبیعی، فرهنگی (و تجاری) در اختیار: این زیرشاخص با دو ستون منابع طبیعی و منابع فرهنگی و سفرهای تجاری، عمده "دلایل سفرکردن" را زیرخود جمع کرده است.
آمار: کمینه 1.38؛ بیشینه 6.10؛ میانگین 2.03
رتبه ایران در این زیرشاخص، 60 از 136 و با نمره 2.6 از 7، کمی بالاتر از میانگین است. 

• منابع طبیعی: این ستون، سرمایه‌های طبیعی در دسترس، و همچنین توسعه فعالیت‌های گردشگری در فضای باز را اندازه گیری می‌کند. سرمایه‌های طبیعی به مجموعه چشم اندازها، پارک‌های طبیعی و غنای جانوری گفته میشود.
  آمار: کمینه 1.60؛ بیشینه 6.13؛ میانگین 2.68
  رتبه ایران در این ستون 100 و با نمره 2.4، پایین تر از میانگین است. 
• تعداد سایت‌های میراث طبیعی (ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو): 1
• مجموع گونه‌های شناخته شده پستانداران، پرندگان و دوزیستان در کشور: 691 
• مجموع مناطق حفاظت شده: مجموع حوزه‌های زمینی و دریایی تحت حفاظت به هکتار
  آمار: کمینه 0.19؛ بیشینه 97.25؛ میانگین 3.47
  رتبه ایران 106 و با نمره 7.3، پایین تر از میانگین 
• تعداد تقاضاهای آنلاین برای گردشگری طبیعت: تعداد سرچ‌های ایندکس شده
  آمار: کمینه 0.23؛ بیشینه 53.86؛ میانگین 17.44
  رتبه ایران 86 و با نمره 7.0، پایین تر از میانگین 
• جذابیت دارایی‌های طبیعی: چه میزان گردشگر ورودی، با دلیل عمده بازدید از دارایی‌های طبیعی (پارک‌ها، سواحل، کوه‌ها، حیات وحش و غیره) به آنجا سفرمی‌کنند؟
  آمار: کمینه 2.47؛ بیشینه 6.77؛ میانگین 5.31
  رتبه ایران 119 و با نمره 3.8، پایین تر از میانگین 

• منابع فرهنگی و سفرهای تجاری: این ستون منابع فرهنگی در دسترس را در گسترده ای وسیع (از سایت‌های باستان شناسی گرفته تا امکانات تفریحی و امکانات برگزاری کنفرانس) را می‌سنجد. در واقع این ستون درک می‌کند چگونگی ترویج منابع فرهنگی را بررسی می‌کند، نه میراث فرهنگی واقعی یک کشور را.
  آمار: کمینه 1.02؛ بیشینه 6.94؛ میانگین 1.38
  رتبه ایران در این ستون 38 و با نمره 2.8، بالاتر از میانگین است. 
• تعداد سایت‌های میراث فرهنگی (ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو): 20
• میراث شفاهی و میراث فرهنگی ناملموس (ثبت شده در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو): 12 
• استادیوم‌های ورزشی (بزرگ): 33 
• تعداد جلسات انجمن‌های بین‌المللی برگزار شده در کشور بصورت سالانه: 99
  آمار: کمینه 0.00؛ بیشینه 926.00؛ میانگین 27.50
  رتبه ایران در این ستون 99 و با نمره 7.0، بسیار پایین تر از میانگین 
• تعداد تقاضاهای آنلاین برای گردشگری فرهنگی و سرگرمی: تعداد سرچ‌های ایندکس شده
  آمار: کمینه 0.42؛ بیشینه 91.95؛ میانگین 2.00
  رتبه ایران در این ستون 50 و با نمره 13، بالاتر از میانگین 

در مجموع ایران در رتبه بندی سال 2017، رتبه 93 از میان 136 کشور بررسی شده را کسب کرده است. 

«پرشیا» برند گردشگری ایران

«پرشیا» برند گردشگری ایران (1)

(این مطلب در شماره ۳۰۴۶ روزنامه «شرق» به تاریخ پنج شنبه ۷ دي ۱۳۹۶ بچاپ رسیده است.) 

ادراک بین‌المللی از ایران 

ایرانی‌های زیادی در بیرون ایران مشغول تحصیل، کار و زندگی هستند و بلااستثنا همگی به این سوال جواب داده‌اند: اهل کجایی؟ 

- ایران! 

بعضی ایران را اشتباهی ایراک می‌شنوند؛ و بعضی بدون تشخیص درست، منتظر توضیح بیشتر می‌مانند، تا وقتی که بشنوند: من اهل پرشیا هستم! اینجاست که برق چشم‌ها نشان از آشنا بودن امپراطوری قدیمی،عظیم پرشیا برای ایشان است. سوال اینجاست: چرا ایران کنونی و زنده این مقدار ناشناخته است و پرشیای سابق این حد معروف؟ 

ایران یا پرشیا؟ 

از قرن پنج ق.م که امپراطوری یونان همسایه‌اش را، پرشیا نامیده تا قرون معاصر، همواره نام بیرونی (بین‌المللی) این سرزمین پرشیا و نام داخلی (2) (خانگی) آن، ایران بوده است. در سال 1314شمسی (1935میلادی) به خواست دولت ایران، در عرصه بین‌الملل نام بیرونی پرشیا با ایران جایگزین و با نام داخلی همسان می‌شود. چون ایران، نه فقط سرزمین فارس‌ها (پرشین)، که سرزمین همه آریایی‌هاست؛ سرزمین بلوچ‌ها، کردها و باقی اقوام ایرانی. 

کمتر از نیم قرن بعد در 1357شمسی (1979میلادی) نام بیرونی کشور دوباره دستخوش تغییر می‌شود. اینبار، ضمن تغییر ساختار حکومتی از پادشاهی به جمهوری، نام بین‌المللی آن نیز به جمهوری اسلامی ایران تغییر می‌یابد. این تغییرات، اگرچه برای ایرانیان ملموس و قابل درک می‌باشند، اما حافظه دنیا لزوما با سرعت تغییرات ما بروز نشده و هنوز در بسیاری کشورها تاریخ پرشیا بخشی از کتب درسی را بخود اختصاص داده‌اند. به زبان دیگر، به دلیل این دو نقطه عطف برجسته در تاریخ معاصر، تصویر جهانی این مقصد گردشگری تضعیف، و سرنوشت و شرح حال امروزی آن، از تاریخ طولانی‌اش جدا شده است. 

در سال‌های اخیر تحقیقات چندی روی اطلاعات مردم جهان نسبت به ایران انجام شده است. نتایج بدست آمده حکایت از تصورات غلط در ابعاد فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی راجع به ایران (و نه پرشیا) می‌کند؛ هنگامیکه از افراد پرسیده می‌شود کلمات پرشیا و ایران چه چیزهایی را به یاد شما می‌آورند؟ فرش ایرانی، پسته، گربه پرشین، تاریخ باستانی و ... تصاویر پرشیا هستند و نفت، جنگ، خطر، عراق، خاورمیانه، مشکلات هسته‌ای، کشور مذهبی، حجاب و بیابان تصاویر کلمه ایران هستند. توجه کنیم، که نه تنها تصاویر ذهنی افراد از پرشیا و ایران تداخلی باهم ندارند، بلکه کلمات دو دسته بندی مجزا را تشکیل می‌دهند: فرهنگی در مقابل سیاسی، که تاییدی است بر جدا افتادن ایران (کنونی) از گذشته خود. 

ابهامات 

عجیب‌ترین کلمه در جواب به سوال دوم حضور کلمه عراق است. کمتر کسی است که کلمه عراق را با پرشیا اشتباه کند. اما عنوان کردن کلمه عراق بجای ایران، اشتباهی است مکرر و روزانه؛ مشابه تجربه زیسته بنده و بسیاری ایرانیان دیگر. لازم است بدانیم که در بسیاری زبان‌های دنیا، نام‌های ایران و العراق نوشتار و صدای مشابهی دارند: ایران و ایراک؛ درحالیکه در زبان‌های رسمی ایران و عراق چنین شباهتی وجود ندارد. یعنی نام بین‌المللی کشور همسایه، شبیه نام ایران است. 

و شوربختانه حضور نام عراق برای سال‌های متمادی در رسانه‌ها به عنوان صحنه جنگ، ناخواسته تصویر منفی ناامنی را در مورد ایران نیز ترسیم می‌کند. به واقع، قرار گرفتن آن‌ها در یک گوشه از دنیا، خاورمیانه، و اسامی بین‌المللی مشابه کمک شایانی می‌کند به سرایت این تصویر خطر و ناامنی به ایران. 

فقدان تصویر جایگزین 

چهاردهه به عقب و تغییر نظام سیاسی ایران برمی‌گردیم؛ در فاصله کوتاهی از وقوع انقلاب، تغییر حکومت و نام کشور، ایران درگیر سلسله مشکلات سیاسی می‌شود: جنگ هشت ساله و متعاقب آن تلاطمات سیاسی کشورهای همسایه؛ و درکنار آن، گرفتاری‌های اقتصادی ناشی از نوسانات قیمت نفت و تحریم‌های گسترده. پر واضح است در چنین شرایطی، ساختن و معرفی تصویری بجا و شایسته از کشور و حکومت جدید، جایی در الویت‌های مسئولین کشور ندارد. همزمان، کمپین رسانه‌های غربی برای بدجلوه دادن ایران و حکومت جدید فعال است. ترکیب این دو جریان، باعث خدشه دار شدن تصویر ایران در طول چند دهه می‌شود. 

بخاطر بسپاریم اگرچه نام ایران آرام آرام شروع به بدوش کشیدن بار مشکلاتی که کشور و منطقه را تحت‌الشعاع قرار داده‌اند، کرد، اما نام پرشیا همچنان دست نخورده، نماینده یک امپراطوری قادر، با میراث فرهنگی شگفت‌انگیز و داستان‌های هزارویکشب، باقی مانده است. 

پیشنهاد 

با وقوف به تصویر دوگانه دنیا از مقصد گردشگری‌مان، و در زمانی که دنیا اقبال مجددی به سوی این مقصد پیدا کرده و همزمان توسعه گردشگری در دستور کار دولت قرار گرفته، لزوم انتخاب نام و برند گردشگری مطرح می‌شود. 

نویسنده به کرات در نمایشگاه‌های گردشگری، استفاده تورگردانان و مقامات گردشگری کشورمان از اسامی ایران، آی.آر.ایران (I.R.Iran) و گاها پرشیا و عدم پایبندی همه به یک نام واحد را شاهد بوده است. نیک می‌دانیم که در اینگونه مناسبت‎ها متریال مورد استفاده، فرهنگ و طبیعت کشورهاست، نه عناوین سیاسی آنها! به زبان دیگر، برند گردشگری یک کشور لزوما منطبق با عنوان رسمی یا سیاسی آن کشور نیست. در رویدادهای گردشگری، ما درحال رایزنی سیاسی و پرزنت کردن مستقیم دولت متبوعمان نیستیم، بلکه کالایی فرهنگی با مردم جهان مبادله می‌کنیم؛ مردمی که لزوما پیگیر اخبار و سیاست دنیا نیستند. 

لذا لزوم انتخاب نامی واحد جهت برندسازی و معرفی آن مطرح می‌شود. برای انتخاب از بین سه نام پرشیا (فرهنگی)، ایران (داخلی) و آی.آر.ایران (سیاسی)، با پرهیز از استفاده نام سیاسی به جای نام جغرافیایی، توصیه می‌شود انتخاب بین ایران و پرشیا صورت گیرد. همانطورکه اشاره شد، کلمات ایران و پرشیا به مکان جغرافیایی واحدی اشاره می‌کنند، اما تصویری که این دو اسم به ذهن افراد از فرهنگ‌ها و زبان‌های مختلف متبادر می‌کنند، یکسان نیست! کمتر کسی پرشیا را اشتباه شناسایی می‌کند، اما کلمه ایران وضعیت مشابهی ندارد که در بالا به این مهم پرداخته شد. پس با تصویر مثبتی که نام فرهنگی پرشیا در اذهان جهانی دارد، این کلمه شانس بهتری برای ساختن برندی مطلوب و محبوب از مقصد گردشگری‌مان دارد. 

----------------------------- 

 پانوشت‌ها:
(1) این مقاله، با مختصر تغییرات و تلخیص، از پایان‌نامه کارشناسی ارشد اینجانب نگاشته شده در آلمان (2016)، برگرفته شده است. 

(2) نام بیرونی (Exonym)، نامی است که در یک زبان به یک مکان جغرافیایی دنیا، بیرون از محدوده گویش‌وری آن زبان داده می‌شود، مثل اطلاق کلمه آلمان به کشور دویچلند توسط بعضی ملل. و نام داخلی (Endonym)، نامی است که در زبان رسمی یا رایج آن مکان جغرافیایی به آن اطلاق می‌شود.

چیدمان حمام

میتونین حدس بزنین اینجا کجاس؟

نمایش خالتور جهیزیه نوعروس؟ نه! 

اینجا زیباترین هتل خاورمیانه است! مهمانسرای عباسی اصفهان که تو سایتش، خودش رو با این عنوان خطاب کرده. البته انکاری در این واقعیت نیست که هتل عباسی هوش رباست ، منتها فقط تا وقتی که در باغ و یا فضاهای عمومی اون هستیم. 

بنابر اطلاعات ارائه شده تو وبسایت هتل، سرویس های دستشویی و حموم اتاق های مهمانسرای عباسی با این تزیینات برای پذیرایی از مهمون آماده میشن. البته من امیدوارم این تزیینات صرفا برای عکس بوده باشه و در واقعیت وقتی مسافر وارد اتاقش میشه، با صحنه ملایم تری مواجه شه!
مهمانسرای عباسی هتلی نیست که هر مسافری امکان اقامت توی اون رو داشته باشه و اصولا مسافرهای این هتل، چه خودشون  اینجا رو برای اقامت اصفهانشون انتخاب کرده باشن و یا براشون انتخاب شده باشه، مثل مقامات دولتی، مطمئنا هتل زیاد به چشمشون دیده ان. پس شایسته نیست هتل عباسی با رعایت نکردن اصول بسیار ساده چیدمان حمام، خودش رو در معرض مقایسه و نقد قرار بده. 

لینک عکس ها: 

http://admin.bookingir.com/Logo/RoomTypeLogo/cdcd5ea512fb46d7acdfd27248f2e66b.jpg 
http://admin.bookingir.com/Logo/RoomTypeLogo/06be81dddf5e4d9ba3cf8b10411db8dc.jpg 

http://admin.bookingir.com/Logo/RoomTypeLogo/4cc90f5c3aa244eabc53c8168550db03.jpg 

http://admin.bookingir.com/Logo/RoomTypeLogo/916d199746e04fb6a59eb07dfb8e3026.jpg 

تهدیدهای میراث

با وجود پیشرفت های چشمگیر دوران معاصر در حفاظت از میراث گذشتگان، هنوز به دلایل مختلفی تهدیدهای زیادی پیش روی سایت های گوناگون میراث طبیعی و فرهنگی جهان وجود دارد. عدم درک کافی از ابعاد مشکلات در سایت ها؛ کمبود کارشناسان حرفه ای میراث؛ عدم نظارت موثر بر سایت ها و حتی درک لزوم آن؛ کمبود بودجه های ملی و حمایت مورد انتظار از جامعه بین الملل؛ و نیز شتاب زندگی مدرن از مهمترین دلایل ادامه وجود این تهدید ها هستند. تهدید هایی نظیر:

- تهدید حضور دائمی و دیرینه بلایای طبیعی (Natural Disasters)
- فشار توسعه شهری (Urban Development)
- گردشگری ناپایدار (Unsustainable Tourism)
- ضعف مدیریت و نظارت (Insufficient Management)
- جنگ و درگیری های مسلحانه (War & Conflict)
و ...

چند نمونه از این آسیب ها در سایت های بسیار معروف جهان:

۱- معبد پانتئون قرار گرفته در سایت میراث جهانی محور تاریخی شهر رم، ایتالیا (ثبت ۱۹۸۰م) و صنعت توریسم 

Pantheon, Rome © Jack Mark Cartwright, 2013

Pantheon through McDonalds! © Mark B Gerstein, 2006

۲- مقبره مرمری تاج محل در آگرا، هند قرار گرفته در فهرست میراث جهانی (ثبت ۱۹۸۳م) و آلودگی رودخانه رامونا

Taj Mahal, Agra © UNESCO, 1983

Rubbish on the banks of the Yamuna River © Shubhanshu Sharma, 2013

۳- شهر ونیز و تالاب های آن، ایتالیا حفاظت شده به عنوان شهر تاریخی (ثبت ۱۹۸۳م) و حضور کشتی های کروز عظیم در منظره آن

Grand Canal Venice

Cruise ships, Venice © Reuters, 2013

۴- اهرام جیزه قاهره، مصر به عنوان بخشی از سایت میراث جهانی ممفیس* وشهر مردگان آن (ثبت ۱۹۷۹م) و از عجایب هفت گانه دنیای باستان و محاط شدن با توسعه شهری:
*ممفیس: پایتخت باستانی مصر سفلی

Giza Pyramids complex © Ricardo Liberato, 2006

Giza pyramids complex surrounded by Urban Development © Raimond Spekking, 2008

Source: 

1. http://globalheritagefund.org/what_we_do/our_vanishing_heritage_principal_threats 
2. http://distractify.com/fun/fails/seeing-these-9-famous-landmarks-from-far-away-might-shatter-your-perception-of-them-forever/

فراخوان شرکت در نمایشگاه "حافظه جمعی شهری"

۱. حافظه جمعی چیست؟

حافظه جمعی را میتوان مخزنی از انواع اطلاعات مشترک فرض کرد که در خاطرات بیشتر از یک نفر از اعضای یک گروه ذخیره شده. همه گروه های مختلف چه کوچک مانند هیئت مدیره یک شرکت و چه بزرگ مانند یک ملت حافظه جمعی را به اشتراک می گذراند، آن را منتقل می کنند و حتی آن را می سازند. 

این عبارت اولین بار در نیمه دوم قرن نوزده میلادی در زمینه های مختلفی در هر دو زبان انگلیسی و فرانسه پدید آمد. 

۲. OHWB 

"میراث شرقی بدون مرز" یا اختصارا OHWB انجمنی است خلاق و تازه نفس که فعالیت خود را معطوف به مستند کردن، ارتقا، حفظ و اشاعه دادن میراث شرقی (اورینت) کرده است. 

٣. پروژه "حافظه جمعی شهری" 

URBAN COLLECTIVE MEMORIES
Orients in Sound and Image

هدف OHWB ازپروژه "حافظه جمعی شهری" کار با حافظه جمعی هر شهر است (شامل شهرهای بیروت، قاهره، استانبول، دهلی نو، تهران). این کار ذخیره، بیان و نیز به اشتراک گذاشتن این حافظه های جمعی با مردمانی بیشتر است. 

از میان ابزارهای بیانی مختلف، صدا و تصویر برای این پروژه انتخاب شده است. کافی است به فضاهای عمومی گوناگون شهر به انتخاب خود بروید و صدا یا تصویر آن ها را ضبط یا ثبت کنید. 

این پروژه به دو بخش تقسیم شده است، که در آن هر یک از شرکت کنندگان آزاد هستند که جداگانه در هر یک از این دو بخش یا در هر دوی آن ها شرکت کنند. 

بخش ۱: صداهای شهرها 

ضبط صداهای مختلف از فضاهای عمومی گوناگون شهر (به انتخاب خود) به نحوی که بیانگر حافظه جمعی شما باشد. این صداها را در یک فایل نهایی ۵ تا ۱۰ دقیقه مرتب کنید. حداقل کیفیت صداها باید از یک دستگاه ضبط دیجیتال باشد! 

بخش ۲: عکس های شهرها

ارسال ۳ تا ۵ عکس، گرفته شده از فضاهای عمومی گوناگون این شهرها به نحوی که اهداف این پروژه را براورده کنند. حداقل رزولوشن عکس ها 300dpi باشد!

آثار برگزیده درنمایشگاهی در کنفرانس بین المللی "میراث خلاق" که از ۶ تا ۸ ماه ژوئن در برلین برگزار می شود، به نمایش گذاشته خواهد شد. 

آخرین مهلت ارسال آثار: ١٥ آوریل ٢٠١٤ 

شرح کامل پروژه و نمونه صدا و تصویر را اینجا ملاحظه کنید.

بولتن های فنی موسسه حفاظت کانادا

موسسه حفاظت کانادا (CCI) برای کمک به متخصصان میراث و نهادها در مراقبت و حفاظت از اشیاء و مجموعه‌ها، بیش از 30 بولتن فنی را به صورت رایگان و برای دانلود منتشر کرده است. عمدتا اطلاعات این بولتن ها در رابطه با شیوه‌های حفاظت، تحقیق و مراجع هستند.